ساعت طلايی آقای ضرغامی
نگاهي به «تاک شو»های ايرانی به بهانه جنجال بر سر برنامه کوله پشتی
«هم اکنون هشت هزار شبکه ماهوارهای بر روی جمهوری اسلامی ايران شناسايی شدهاند، حدود ۱۷۰۰شبکه تصويری قابل دريافت هستند و حدود ۴۰ کانال به زبان فارسی وجود دارد.» اين بخش هايی از سخنان عزت الله ضرغامی رئيس سازمان صدا و سيما است که پيش از خطبههای نماز جمعه تهران بيان کرده بود.
وی سپس افزوده بود: «در چنين شرايطی رسانه ملی برای مقابله با اين جنگ روانی مسووليتی سنگين و گسترده در جهت خنثی کردن توطئههای جنگ روانی دشمن و پيروزی دراين جنگ رسانهای دارد.»
جنگ در ساعات طلايی
عزت الله ضرغامی علاقه بسيار زيادی به کلمه «جنگ روانی» دارد و در گفتگوها و سخنرانی های مختلف به کرات از آن استفاده میکند.
رئيس سازمان صداو سيما برای مقابله با به گفته خود «جنگ روانی دشمن» تغييرات وسيعی را در صداوسيما به وجود آورده است.
طبق پژوهشی که در مرکز تحقيقات مطالعات و سنجش برنامهای سازمان صدا و سيما انجام شده افرادی که ساعات ۸ تا ۱۰ شب را مناسب تماشای تلويزيون دانستهاند در مجموع ۶۰ تا ۶۸ درصد ازکل بينندگان تلويزيون را تشکيل میدهند. کارشناسان رسانه ساعات اوليه شب را ساعاتی طلايی برای رسانههای ديداری شنيداری میدانند و معتقدند که اگر رسانهای بتواند در اين ساعات مخاطبان را به طرف خود جلب میکند میتواند در مقابل رسانههای رقيب برنده باشد.
به همين علت مسئولان صداوسيما همه تلاش خود را برای ساختن برنامههای جذاب انجاممیدهند تا مردم سراغ ماهواره نروند. ايجاد بخشهای خبری ۲۰:۳۰ از شبکه دو و بخش خبری ۲۲ از شبکه سه که با فرمی متفاوت از ساير بخشهای خبری پخش میشوند، همچنين استفاده از طنزهای ۹۰ شبی و پخش فيلمهای سينمايی متعدد از همه کانالها يکی از استراتژيهای مسئولان صدا وسيما برای رقابت با کانالهای ماهوارهای است.
نکته جالب اينجاست که راديوهای بين المللی بيشتر برنامه های خود را در همين زمان پخش میکنند. برنامه جامجهان نمای راديو بی بی سی، برنامه های خبری راديو فردا، راديو فرانسه همگی تقريبا در همين بازه زمانی پخش میشود. برنامه راديو تلويزيونی صدای آمريکا نيز در همين ساعات شروع به پخش میکند.
تاک شوها ابزاری جديد برای جلب مخاطب
مسئولان سازمان صداوسيما دريافتهاند که تنها با طنزهای ۹۰شبی نمیتوان از روشن شدن دکمه power رسيورها جلوگيری کرد. به همين خاطر ساخت تاک شوها مورد توجه قرار گرفت. تاکشوها(Talk show ) گونهای از برنامههای دوطرفه هستند که از گفتگوی دونفره يا چندنفره با آدمهای مشهور شکل میگيرد.
برنامه صندلی داغ از ابتدای نوروز سال ۱۳۸۳ به مجری گری مرحوم منوچهر نوذری شروع به کار کرد و با استقبال بينندگان روبرو شد. در اين برنامه منوچهر نوذری با زبانی نيشدار و طنازانه با ميهمانان هنری خود صحبت می کرد. اين رويه را بعدها داريوش کاردان ادامه داد و هم اکنون احمدنجفی مجری اين تاک شو از شبکه دوی سيما است.
ميزگرد خبری ۲۲:۳۰ که پس از اخبار از شبکه دوم سيما پخش میشد به گفتگو با دولتمردان اختصاص داشت.
مرتضی حيدری مجری اين گفتگو کم کم خود را به عنوان يک گفتگوکننده مجرب معرفی کرد. او به تدريج توانست در عين پرهيز از سوالهای نيشدار و گزنده گاهی اوقات با احتياط سوالهای خود را مطرح کند. اين برنامه با همين رويه محافظه کارانه تا امروز ادامه دارد.
برنامه عبور شيشهای در اوائل پاييز ۱۳۸۵ از شبکه استانی تهران آغاز به کار کرد. رضا رشيدپور، مجری اين برنامه ميزبان شخصيتهای هنری بود. در اوائل بهار ۱۳۸۵ دور دوم اين برنامه با عنوان برنامه شبهای شيشهای آغاز به کار کرد که مخاطبان فراوانی يافت.
مصاحبه رضا رشيدپور با عمادافروغ و نقدهای او به دولت احمدی نژاد و گفتگوی او با عبدالله جاسبی، رئيس دانشگاه آزاد و پخش نظرسنجی مردمی که با اختلاف فاحشی عملکرد دانشگاه آزاد را ضعيف دانستند، به گمان بسياری از ناظران باعث شد تا اين برنامه پس از ۵۴ اجرا متوقف شود.
برنامه بازهم زندگی تاک شويی است که از پنجشنبه ششم ارديبهشت ماه، از شبکه چهار سيما آغاز شده است. بيژن بيرنگ کارگردان و تهيه کننده با سابقه تلويزيون محور برنامه خود را بر روی سبک زندگی(LIFE STYLE) قرار داده است. جالبترين گفتگوی او با نجف دريابندری مترجم و نويسنده کتاب آشپزی مشهور «از سير تا پياز» بود.
کوله پشتی جنجال آفرين شد
برنامه کوله پشتی سه سال پيش از شبکه سوم سيما در شبهای ماه رمضان ميهمان زوجهای جوان بود. اجرا بی پروای فرزادحسنی باعث شد خيلی زود او جای خود را به احسان عليخانی مجری جوان ديگری دهد. تا آنکه دور جديد برنامه کوله پشتی در همان ساعات طلايی از ۲۱:۳۰ آغاز به کار کرد و سريال طنز چارخونه به پس از ساعات طلايی تبعيد شد.
دور جديد برنامه کوله پشتی به مصاحبه با افرادگمنام گذشت اما ناگهان گفتگو با سردار رادان، رئيس نيروی انتظامی تهران بزرگ جنجالهای فراوانی را به وجود آورد و سبب موضع گيری روزنامهها و سايتهای محافظه کار شد.
از جمله خبرگزاری فارس متن اعتراضاتی را منتشر کرد که به زعم اين خبرگزاری، مردم در تماس با نيروی انتظامی در ميان گذاشته و از «برخورد بد و گستاخانه» فرزادحسنی با سردار رادان گله مند بودند.
همين واکنشها باعث شد تا فرزادحسنی کارت زرد اول را دريافت کند. فضل الله شريعت پناهی مدير گروه اجتماعی و فرهنگ و معارف شبکه سه سيما در گفت و گو با فارس گفت: «از سوی مسئولان سازمان صداو سيما به فرزاد حسنی تذکر داده شد و خودش هم فهميد که پا روی خط قرمزهايی گذاشته است.»
با وجود اين کارت زرد، واکنش به برنامه كوله پشتي در روزنامههای اصول گرا به آسانی فرو ننشست. روزنامه جمهوری اسلامی در خصوص اين برنامه نوشت: «برنامه شب یكشنبه كولهپشتی به صحنه محاكمه و توهین به فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ به خاطر اجرای طرح امنیت اجتماعی تبدیل شد. متاسفانه صدا و سیما به جای دفاع از طرح امنیت اجتماعی، در این برنامه زنده عملا به حمایت از مظاهر فساد و پوششهای مبتذل پرداخت.»
روزنامه سیاست روز نیز در مطلبی نوشت: « متاسفانه شیوه نادرست و اشتباهی كه در تلویزیون رسم شده است این است كه تا یك مجری در برنامهای موفق نشان میدهد دچار توهم میشود و آن وقت است كه گمان میكند میتواند از تمامی مرزها فراتر رود. به ویژه اینكه مورد تمجید مسوولی هم قرار بگیرد!»
اين انتقادات باعث شد تا شايعاتي در مورد بركناري فرزادحسني از اين برنامه شنيده شود، هرچند كه او پس از سردار رادان، ميزبان قاضي مشهور و دادستان تهران سعيدمرتضوی بود.
در اين ميان روزنامه های اصلاح طلب نسبت به اين ماجرا سياست سكوت را اختيار كردند و موضع گيری مشخصی نسبت به اين ميزگرد نداشتند.
سايت خبري عصر ايران با تمجيد از اين برنامه نوشت: «در چنین شرایطی انتظار می رود مدیران ارشد صدا و سیما، از چنین روندی حمایت کنند چه آنکه پنهان شدن در پشت دیوار دوری از مردم و سوالات و ابهامات، آنها را نشنیدن و یا بدتر از آن، تنبیه مطرح کننده این پرسش ها، رویکردی است که در نهایت اعتماد مخاطب ایرانی را از رسانه ملی اش سلب می کند و البته هزاران رسانه دیگر هستند که بخواهند و بتوانند مخاطب سرخورده ایرانی را به سمت خود جذب کنند»
واكنش وبلاگستان به برنامه كوله پشتي
گروهی از وبلاگ نويسان، زبان به تحسين فرزادحسنی گشودند و او را «قهرمان» و «شجاع» لقب دادند و گروهی ديگر نيز او را فردی ناباب و نااهل دانستند.
نويسنده وبلاگ «پله پله تا ملاقات خدا» می نويسد : «روز به روز وضعيت صدا وسيما بد و بدتر می شود علتش نفوذ خيلی از افراد نفوذی ضدانقلاب در مديريتهای مختلف در صدا و سيماست. اين موضع گيريهای صدا و سيما از موقع شروع کار دولت نهم به شدت افزايش [يافت] (يا بهتر است بگوييم اصلا شروع شد) در برنامه هايی از پيش طراحی شده.»
نويسنده وبلاگ «ساحل سلامت» نوشت :« آقای رييس پليس حق دارد که در مواجهه با سوال بیمحابای حسنی رنگ از چهره ببازد و چنان صدايش لرزان شود، گويی که يکی از فرمانبران مچ دست او را برای مشايعت با ماشين های انتظامی گرفته باشد.»
نويسنده وبلاگ «هيهات» مینويسد :«حسنی مشی ليبرالی خود را در موقع مصاحبه با اکبر هاشمی رفسنجانی تمام و کمال نمايان ساخت و بر همه مسلم گشت که اين آدم (...) هيچ سنخيتی با رسانه ملی جمهوری اسلامی ندارد.»
نويسنده وبلاگ توهم نامه در اين باره نوشت :«تو اين لحظات، حسنی رسماً شويی رو به راه انداخته بود که بيشترين تاثير رو تمام مخاطبين برنامه ش گذاشت و البته با زيرکی خاصی هم وجهه ای منطقی و مستدل به حرفهاش داده بود. اين وسط، در مقابل مقاومت ضعيف رادان در برابر صحبت هاش –که اونو به احساساتی شدن متهم کرد- مردم رو به عنوان شاهد تمام اين اتفاقات وسط کشيد! کاری که اصلاً و ابداً به ياد نميارم که در چنين ابعادی تو رسانه ملی صورت گرفته باشه.»
امين هاشمی در مطلبی با عنوان «اينجا واشنگتن است صداو سيمای ايالات متحده آمريکا» در وبلاگش نوشته است: «مديران صدا وسيما در قبال حقوقی که از بيت المال مسلمين به افرادی همچون فرزاد حسنی می پردازند چه پاسخی میتوانند داشته باشند؟ و چرا تريبونهای موثر در صدا و سيمای جمهوری اسلامی از افراد فاسد و کسانی که در دل، هيچ اعتقادی به اسلام و انقلاب اسلامی ندارند- که قطعا در برنامه هايشان هم برای انقلاب و اسلام سمی مهلک هستند- گرفته نمی شود.»
نويسنده وبلاگ الفبا هم نوشت: «فرزاد حسنی با رادان طوری رفتار کرد که شايد دل خيلی های ما خنک می شد! مخصوصا وقتی قضيه پارک ملت رو تعريف می کرد، با زيرکی شاهدی رو هم آورد تا پيشاپيش رادان رو خلع سلاح کنه. فرزاد حسنی در يک برنامه زنده با شجاعت فرمانده پليس تهران رو جلوی شايد ميليون ها بيننده تلويزيونی محاکمه کرد و جالب تر همکاری پورمحمدی رئيس شبکه ۳ سيما بود که ۲۰ دقيقه برنامه رو تمديد کرد که واقعا بی سابقه بود!»
نويسنده وبلاگ نسل بيدار هم نوشته است: «با کمی دقت به نوع برنامه هاو نوع جهت گيری های چند سال اخير ( مخصوصا دوسال اخير) به وضوح می توان نشانه هايی از رسوخ افراد ناباب و نااهل در بدنه فکری و اجرايی صدا و سيما همان رسانه ملی!! را يافت همانها که تاب و تحمل موفقيت های دولت نهم را ندارند حال از هر فرصتی رای ضربه زدن به دولت ان هم در رسانه ملی !! کوتاهی نمی کند.»
سوپاپ اطمينان يا تغيير و تحول
گروهی معتقدند که توليد تاک شوها، تاسيس راديو گفتگو و برنامههای جنجالی راديوجوان، انتشار خبر مراسم سالگرد مصدق و نشان دادن تصوير دفاعيات خسروگلسرخی در دادگاه نظامی نوعی «سوپاپ اطمينان» برای صداوسيما و حفظ اعتبار رسانه ملی در برابر مردم است.
اين گروه از کارشناسان میگويند همه چيز برای يک برنامه پخش زنده از قبل هماهنگ میشود و سوالات نيز از قبل مشخص میشود، بنابراين يک مجری نمیتواند سر خود سوال بپرسد و مهمان برنامه را به چالش بکشد.
همچنين برخی معتقدند تمديد مهلت زمان پخش برنامه و مورد موافقت قرار گرفتن آن به نوعی حاکی از تاييد مديران پشت صحنه را دارد. اين گروه در عين حال به بيانيه وزرات ارشاد عليه راديو جوان اشاره میکنند و انتقاد فاطمه رجبی و حسين الله کرم را از ضرغامی را يادآور میشوند و می گويند که صداوسيما اکنون در معرض فشار بيرونی فراوانی قرار دارد.
آنها منتشر نشدن نتيجه نظرسنجی راديو جوان درخصوص ميزان محبوبيت احمدینژاد را بی ارتباط با همين فشارهای بيرونی نمی دانند.
گروهی ديگر نيز باز شدن فضای رسانهای را به «ساعتی طلايی» تشبيه میکنند که اگر چه عزت الله ضرغامی با به دست کردن آن موجب انتقادات محافظهکاران و اصولگريان میشود، اما اين ساعت طلا چشمها را برای کانديداتوری او در انتخابات بعدی خيره خواهد کرد.
هرچند خود او دو ماه پيش که برای ديدار و گفتوگو با مراجع تقليد به قم سفر کرده بود گفت: «کانديدا شدن برای انتخابات رياست جمهوری شايعهای بيش نيست و ساخته ذهن برخی از افراد است.»
